Kurdistan Portal

Ich würde mich freuen, wenn wie uns hier über kurdisch-sprachige Bücher austauschen könnten.

Welche Bücher habt ihr gelesen, welche gefallen euch, welche nicht? Was genau gefällt euch, was nicht?
Welche Bücher könnt ihr auf jeden Fall weiterempfehlen?
Ich werde mir über Weihnachten/Neujahr viel zeit zum Lesen nehmen, mehrere Bücher stehen auf meiner Liste:









Falls jemand eines der genannten Bücher kennt und als "nicht empfehlenswert" einstuft, bitte warnt mich
(Ansonsten gibt es nach Weihnachten meinerseits viele Bücher zu diskutieren ... )



Was gibt es sonst noch für interessante kurdisch-sprachige Bücher?

also ...  MEHMED UZUN hat wirklich niemand gelesen? Und auch nicht MEM Û ZİN (von JAN DOST ins neu-kurmancî übersetzt) ÇİROKÉN KURDAN von MEHMET ÖNCÜ ebenfalls net?! Glaub ich net!

von mehmed uzun habe ich "im schatten der verlorenen liebe" gelesen,weiß net ob es dasselbe buch ist wie siya evine,denn übersetzt heißt es ja auch "schatten der liebe"

aber ein sehr schönes buch.

Ja, es ist dasselbe Buch und wirklich sehr zu empfehlen. Mehmet Uzun erzählt darin das Leben vom Memduh Selim, dem Wegbereiter der kurdischen Erneuerungbewegung und Freund von Celadet Bedirxan. Ein sehr interessantes Buch. Der Titel erklärt sich daraus, dass er seine Liebe zu einer Frau hinter seinen Einsatz für sein Volk stellt.

Leider gibt es kein weiteres Buch von Mehmed Uzun auf Deutsch.  Ich würde gerne noch mehr von ihm lesen.

Die deutsche Ausgabe ist im Unionsverlag erschienen.


Die Neufassung von Mem û Zîn wollte ich für einen Freund kaufen. Leider war es nicht möglich, da avesta wohl Probleme mit der Lieferung hatte.  Das ist jetzt allerdings schon 2 Monate her. Es würde mich  interessieren, ob es das Buch inzwischen gibt und ob es schon jemand gelesen hat 

Ein echtes GOLDSTÜCK ist meiner Meinung nach HAWAR, genau genommen Goldstücke, weil es 2 Teile gibt.
Dabei handelt es sich um eine gebundene Sammelung der kurdischen Zeitschrift Hawar von den Bedirxani's.
In Hawar findet man Aufklärungen (über kurdische Identität & Kultur), politsche Meinungen, Gedichte, Märchen und und und...Bildungsquelle für das kurdische Volk einfach...es ist sehr schön zu lesen und zu den Hauptschreibern gehören die Bedirxanî Brüder und Cegerxwin.

Di sala 1932'an de li şamê kovara bi navûdeng HAWAR dest bi weşanê kir.Xwedîye wê kovarê Celaled Elî Bedîrxan bû dîsa Bedîrxanek di dîroka Kurdan de guhertin û erxekek mezin pêk anî.Hawar bi tîpên latinî dest bi weşanê kiribû. Cara yekem bu ku elfebeya latinî bo kurdî dihat cêbecekirin.Bi Hawarê edî kurdî xwe ji elfebeya erebî ku zirar dida Kurdî rizgar kiribû.Hawar despêkek nû bû.Bi Hawarê Kurdî bi taybetî Kurmancî û dimilî derbasî tîpên latini bûbun ku niha jî piranî ev elfebeya ku Celalat Elî Bedirxan destnîşan kiribû tê bikaranîn.Hawar dibistanek bu,Hawar wê demê de morelekê mezin da gelê Kurd.Kovara Hawar hejmarê xwe ya dawîn(hejmara 57.) sala 1943an de derxist http://www.dengekobani.net/malper/lekolin/paket/dirokarojnemagiriye.html

Würd ja gerne paar Artikel hier reinsetzen zum reinschnuppern, aber mit meiner halb-kaputten Tastatur, ist es mir jetzt zu anstrengend das abzutippen

Danke für die Antworten Berfin, Siyabendo und Derya!

Das kurdische Institut in Istanbul hat übrigens ein neues Buch rausgebracht...

---

Weşanên Do: 1- Hêvî her dem heye / Hesen Huseyin Deniz / Roman 2- Cîhana Sofia / Jostein Gaarder / Werger Ahmet Gegez / Roman 3- Cîhan Roj / Aqil Diçe Sewda Dimîne / Helbest 4- Palûte / Çiya Mazî / Helbest / 5- Ahûzîn / Muslum Yucel / Werger Çiya Mazî / Helbest 6- Tîna Rojê / Hîlmî Akyol / Helbest 7- Cîhan Roj / Deriyê Çîrokê / Çîrok 8- Rênîşanêra Vegotina Kurdî / Hesen Huseyîn Denîz / Rêziman 9- Araf / Cihan Şan / Şano 10- Li welatê windayî evîn / Gulistan Otunç / Şano 11- Mamê Rovî / Hîlmî Akyol / Fabl 12- Kerdiz / Hîlmî Akyol / Pêkenok 13- Ji devê Nêrgiza Hemê, Hawîşana Pale, Zîna Elîxan / Hîlmî Akyol / Zargotin 14- Çar Gulên Amedê / Hîlmî Akyol / Portre-danasîn	Weşanên Doz: 1- Navdarên Kurd / Nevîn Reşan Gungor / Portre 2- Du dilop / Enwer Karahan / Çîrok 3- Berfîn / Ahmet Altan / Wergera Mustafa Aydogan / Pexşan 4- Ferhenga Erdnîgarîyê / Abdurrehman Onen 5- Neazad / Rengîn Elçî / Helbest 6- Cinên Pereyan / Murathan Mungan / Wergera Felat Dilgeş / Nivîs 7- Şevên Payîzê / Raif Yaman / Helbest 8- Şîna Helbestê / Berken Bereh / Helbest 9- Kesandina Lêkerên Kurmancî / Aynur Bozkurt / Gramer 10- Li Kuçeya Thomas-Mann Peyama Kurd / Bayram Ayaz / Nivîs 11-Dengê Pejnan/Riza Çolpan / Helbest 12- Çirok û Zarok/ Ramazan Pertev / Pedegoji
Weşanên Lîs: 1- Gava Ku Masî Tî Dibin / Helîm Yûsiv / Roman 2- Hewarî / Heciyê Cindî / Roman 3- Nameyek ji Xwedê re / Yunus Eroglu / Roman............. 4- Rojnivîska Spinoza / Şener Ozmen / Roman 5- Evîna Mêrxasekî / Îbrahîm Osman / Roman 6- Celîle / Bedran Hîkmet / Çîrok 7- Heciyê Cindî Jiyan û Kar / Firîda Hecî Cewarî / Portre 8- Ehmedê Xanî / Hemû Behrem 9- Şev û Deng / Jan Dêran / Helbest 10- Sêv Jî Me Dikujin / Mizgîn Ronak /Helbest 11- Sî Bi Rojê Xweşik e / Welat Dilken / Helbest 12- Pûşpera Gêlazan / Mehmet Çetin / Werger Lal Laleş û Kawa Nemir / Helbest	Weşanên Pêrî: 1- Ziman - Nasname - Netewe û Neteweperwerî/ Îsmaîl Beşîkçî / Gotar 2- Ziman û  Raman / Şefik Beyaz / Gotar 3- Rupelek Ji Diroka Kurdsitan / Kardox Agirî 4- Wêneyên Keserê / Mîr Qasımlo / Roman 5- Av Zelal Bû-IV- Mezher Bozan 6- Jana Werrther/ Gouthe / Pexşan 7- Keko Bira / Ezmanê Karî / Helbest 8- Jiyana Bextiyar / Feyzi Demirag
Weşanên Tevn: 1- Xezeba Agirê Har / Hogir Berbir / Çîrok Weşanên Vate: 1- Stranên Folklorîk ên Botanê -2 / Seyda Goyan / Muzîk 2- Cemîlpaşazadeyên Diyarbekirî û Neteweperwerîya Kurdî / Malmîsanij / Werger Roşan Lezgîn 3- Nika wextê Huyayîşî yo 4- Xafilbela / Murad Canşad 5- Dilopê Zerrî / J. Îhsan Espar Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê: 1- Konferasa Parastin û Perwerdehiya Kurdî / Amadekar: Samî Tan û Davut Ozalp / Metnên konferansê	Weşanên Enstîtuya Amedê: 1- Kulîlkên Baxê Baton / Abdulkadir Bingol / Portre 2- Çil Çarîn / Arjen Arî / Helbest 3- Rêzimana Kurmancî / Mikaîl Bilbil û Bahoz Baran / Gramer Weşanên Enstîtuya Stenbolê: 1- Hînker (asta yekem), Adamedar Weşanên Evrensel: 1- Arîn & Mem û Zîn / Cuma Boynukara / Werger: Rahmetullah Karakaya - Fehîm Işik / Şano Weşanên Hîvda: 1- Sako / Gogol / Werger Cemil Oguz / Çîrok 2- Duzimanî / Amadekar Cemil Oguz - Dawud Rêbiwar / Ziman 3- Siyabend  û Xecê / Siyabedov  Semend / Destan 4- Mewlûda Zazakî / Mela  Ehmedê Xasî
Weşanên Aram: 1- Girtî / Melih Cevdet Anday / Werger: Cuma Çîçek / Şano Weşanên Belkî: 1- Qertên Ziman 2- Gulan / Evdê Cano / Helbest 3- Feqiyê Teyran / Hemû berhemên wî 4- Ji şevê re / Rênas Jiyan / Gotar Weşanên Bîr: 1- Gurzek Çîrok / Ronî War / Çîrok Weşanên BGST: - Dayika Wêrîn Û Zarokên Wê / Bertolt Brehct/ Werger: Erfan Cantepe, Ergin Opengin, Hekîm Kiliç / Lîstik û Notên Dramatûrjiyê / - Hînkerê Zimanê Kurdî / Kurt Talebe Hêvi Cemiyet	Weşanên Deng: 1- Bexçê Zimên / M. Emin Bozarslan / Ziman 2- Xezeb / Eskerê Boyîk / Roman 3- Masiyên Bajî / M. Emin Bozarslan / Çîrok 4- Ji Dînan Dîntir / M. Emin Bozarslan / Çîrok 5- Şahmaran / Yelda Karataş / Helbest / kurdî-tirkî

Nachdem ich nun Sîya Evîne durchgelesen habe, möchte ich mich kurz zu diesem Roman von Mehmed Uzun äussern.

Positiv finde ich an diesem Buch, dass es in einem leicht verständlichen Kurmancî geschrieben ist. Keine langen oder verschachtelten Sätze, zumindest konnte selbst ich mit meinen schlechten Kurdisch-Kenntnissen der Handlung folgen. Mit 230 Seiten auch nicht zu lang. Inhaltlich ... naja, da bin ich etwas zwiespältig eingestellt. Eine Landsmännin, die schon viele kurdische Bücher gelesen hat, sagte mir mal, Sîya Evîne wäre nicht das Beste Buch des kürzlich verstorbenen Autors. Das ist sicher auch irgendwie Geschmackssache, aber wenn man sich für Xoybûn bzw. die kurdische Erneuerungsbewegung interessiert und einen Einblick in die kurdische Welt der 1920er bis 1940er Jahre haben möchte, ist Sîya Evîne bzw. Mehmed Uzun allgemein nicht uninteressant. Ich empfand das Buch zu tragisch, zu traurig. Ich möchte einige Zeilen zitieren, die uns allen bekannt vorkommen dürften. Vielleicht kann man Lehren aus der Geschichte ziehen...






Am Ende des Buches (S. 227) stirbt Memdûh Selim Bey und man findet bei ihm einen Zettel, auf dem einige Verse von Ehmedê Xanî geschrieben stehen:

Berfin,

entschuldige, dass ich so spät antworte. Ich habe die Neufassung von Mem û Zîn über ÇARÇIRA bestellt. Werde ich mir mal vornehmen, ist zumindest schön gebunden und auf jeden Fall verständlicher als die Originalfassung.

Die Kontaktdaten von ÇARÇIRA:

carcira@mynet.com / carcira@gmail.com / fettah_karagoz@hotmail.com
Tel/Fax:+90(312)425 54 78
Gsm:+90(535)301 58 94

Genau das ist es, was mich so interessiert hat. Damals als ich das Buch zu ersten Mal las, war  das alles total neu für mich. Ich habe eine ganze Menge erfahren. Aber traurig ist es auch, da hast du Recht. Auf jeden Fall würde ich gerne noch weitere Bücher von Mehmet Uzun lesen. Gibt es englische Ausgaben seiner Bücher?

Danke für den Tip wegen Mem û Zîn 

@berfin: gut möglich, ich weiss nur nicht woher man englischsprachige Bücher von Uzun beziehen kann. Man kann übrigen auch direkt über den Avesta-Verlag kurdischspachige Bücher bestellen, zahlen kann man mit Master Card, Visa etc.
Eine kleine Auswahl kurdischsprachiger Bücher bei Avesta: klick

Hüseyin Ağa Mahallesi, Sakızağacı Cad. Öğüt Sokak No:7  |  Beyoğlu / İstanbul  | Tel-Faks: (0212) 251 44 80 / (0212) 243 89 75  ,  e-posta: info@avestakitap.com  | oder Avesta Kitabevi, Ekinciler Caddesi, Nurlan Apt. Giriş Katı No: 2   |  Ofis / Diyarbakır  |  Tel-Fax: (0412) 223 58 99

---

Ich interessiere mich für folgende 2 Bücher und würde gerne wissen, ob sie jemand von euch schon gelesen hat ..?

Kuliyata Ehmedê Xanî 2: ‘Eqîdeya Îmanê Berhemek menzûm e, bi şiklê “mesnewî”yê hatiye amadekirin û ji 70 malikan pêk tê. Wekî mijar li gorî rêbaza Sunnî/Eş’erî bi kurtahî behsa bingehên baweriyê dike. Di vê berhema ku di çarçoveya îlmên ‘Eqîdê û Kelamê de cih digire de bingehên baweriyê li gorî rêbaza van ‘îlman di bin beşên bingeh de hatine nirxandin ku ew beş ev in: 1)Îlahiyyat (meseleyên girêdayî bi Xwedê ve): Hebûna Xwedê, yekîtiya wî û sîfetên wî; qeder û azadiya însan; têkiliyên di navbera îman û ‘emel de; rewşa kesê ku gunehê mezin bike li axretê; atom (cuz’ê layetecezza); heyûla (madeya eslî ya ku kaînat jê çê bûye) û afirandina dunyayê ji tunebûnê hinek ji mijarên vê beşê ne. 2)Nubuwwat (meseleyên girêdayî bi pêxemberiyê ve): Hinek meseleyên ku di bin vê beşê de cih digrin ev in: Hewcebûna baweriya bi temamê pêxemberan; bêrîbûna pêxemberan ji gunehan û ji avêtina ji wezîfeya pêxemberiyê; di pêxemberiyê de pêkera cinsiyetê (ango jin jî dibin pêxember yan ne?). 3)Sem’iyyat (tiştên ku hebûna wan hatine bihîstin): Ev beş ji wan tiştan pêk tê ku li vê dinyayê bi çavan nayên dîtin lê ji pêxemberan û ji kitêbên ku ji wan re hatine şiyandin hebûna wan hatiye bihîstin. Hinek ji wan tiştan ev in: Pirsên ku di qebrê de ji mirî tên kirin; piştî mirinê saxbûna ji nû ve; hesab û lêpirsîn ji bo xelatkirin û cezakirina qenc û xeraban; derbasbûna di ser Pira Siratê re; hebûna cennet û cehennemê û ketina wan; ji heyînên metafîzîk hebûna melek û cin û şeytanan. Meseleyên ku Xanî li gorî hersê beşên navborî girtine dest, di vê xebatê de wekî beranberîkirina bi fikr û ramanên mezheb û fîrqeyên îslamî yên din re hatine tehlîlkirin.             Tradisyona ‘eqîdeyên menzûm û stûnê wê yê kurdî Ji bo ku mijara ‘îlmê ‘eqîdeyê rasterast bingehên baweriyê ye, di nav ‘îlmên îslamî de cihek xwe yê taybet heye. Di sîstema perwerdahiya medreseyê ya ku bi giranî li ser jiberkirina metnan hatiye avakirin de şagirtên medreseyê metnên menzûm ji yên nemenzûm hêsantir û bizewqtir jiber dikirin. Ev jî bû sebeb ku nivîskarên ku qabiliyeta wan a helbestî hebûye berhemên xwe menzûmkî binivisînin. Çawa ku di medreseyên Osmanî yên fermî de zimanê perwerdahî tirkî bû û kitêbê ‘eqîdeyê yên ‘erebî bi tirkî dihatin dersdan, ‘Eqîdeya Îmanê ya Xanî jî di medreseyên kurdan yên fexrî de ku zimanê perwerdahî di wan de kurdî bû wekî kitêba dersê cih girtiye. Bi vî awayî zimanê kurdî cara yekemîn di ‘îlmekî îslamî yê girîng mîna ‘eqîdeyê de bûye zimanê nivîskî û perwerdahî. Bi xabetindina Xanî di cihê ‘erebiya sîfetên Xwedê de berdelên wan yên kurdî, cara yekemîn ev sîfet ji bilî şiklên xwe yên ‘erebî bi zimanek din hatine bikaranîn. Ehmedê Xanî zimanê kurdî yê ku bi Nûbehara Biçûkan kir “zimanê zimên”, bi ‘Eqîdeya Îmanê jî kir “zimanê dîn.” Tradisyona ‘eqîdeyên menzûm yên kurdî ku Xanî da destpêkirin, piştî wî jî di serî de Mele Xelîlê Sêrtî, ji aliyê gelek ‘alimên kurd ên ku rasterast yan jî nerasterast di bin bandora wî de mane ve heta bigihîje roja me hatiye domandin.

Ferhenga tirkî-kurdî Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê berê du ferhengên mezin kurdî-tirkî, tirkî kurdî derxistibûn vê carê yeka din derxest. Ferhenga navincî ku Zana Farqînî amade kiriye ji nêzî 30 hezar peyvî pêk tê. Ji bo zimanekî sê tiştên girîng e ji wan yek alfabe, yek gramer û yê din jî ferheng e. Kurdên Tirkiyeyê ji zû de bûn xwedî gramer û alfebeyê lê piştî salên 1990'î bûn xwedî ferhengeke baş. Piştî ferhenga D. Îzolî vê carê Zana Farqînî ferhengeke mezin tirkî-kurdî amade kir û Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê di sala 2000'î de ew çap kir. Dûre di sala 2004'an de vê carê ferhenga kurdî-tirkî ya Farqînî ya mezin derket ku têde 160 hezar peyv hebûn. Enstîtuyê piştî van ferhengên biwêjan, pirtêkên gramerî û pirtîkên din ên ji bo hînbûna kirdî weşandin. Niha jî bi amadekariya Zana Farqînî Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ferhengeke din çap kir. Di ferhenga ku li gor mirov bikaribin di çenteyên xwe de bi xwe re bigerînin û jê sûde bigirin hatiye amadekirin de peyvên ku zêde têne zanîn, bijêm û têgih (terîm) hatine bi cih kirin. Amadekarê ferhengê Zana Farqînî dibêje, "Ji bo wateya peyvan bi sanahî bê  êmkirin, min serî li dayîna hevokên nimûneyî da û carinan jî di nav kevanekê de min hewcedarî bi ravekirina hin peyvan dît" û wiha didomîne: "Bi vî awayî min kir ku ferheng hîn baştir bi kêrî bikarhêneran bê û bikarhîner jî bi awayekî baş jê sûd wergirin û li wateya peyva ku lê digerin, bi rihetî rast werin." Zana Farqînî li ser pêdiviya ferhengeke wisa navincî jî wisa tîne ziman: "A rast piştî amadekirina her du ferhengên mezin ên berfireh, min pêwistî bi ferhengok (ferhenga destan" û ferhengeke wiha ya navincî didît. Ji ber ku ew her du ferhengên navborî  ji aliyê hilgirtinê ve nebikarbar bûn û mirov nikarî di her rewşê de ji ferhengê sûd û kelke werbigire, bi xwe re û li ser xwe bigerîne. Hewcedarî bi ferhengeke ji cureyên navincî hebû, lewma min girîng dît ku ez ferhengeke wiha amade bikim." Ferhenga ku bi 15 YTL'yan tê firotin ji du beşan, beşa kurdî-tirkî, tirkî-kurdî pêk tê. Di vê ferhenga du zimanî de, ji bo her du zimanan peyv, têgih, biwêj û qalibên ku zêde tên zanîn û bikaranîn hatine tercihkirin. Her wiha ji bo ku bikarhêner bi awayekî baş sûd ji ferhengê bigirin jî hevokên nimûneyê hatine dayîn. Ligel vê yekê ji bo têgihîştina ji bergindên hin heyvan ravekirin hatiye kirin. Di beşa kurdî-tirkî ya ferhengê de 29.600 made û 10.500 jî berdewamiya made, di beşa tirkî-kurdî de jî 23.250 made û 9.500 berdewamiya madeyan cih digirin. Ferhengeke navincî ku bi qasî têde peyv hebin di vê ferhenga navincî de jî ew qas hatine bi cih kirin û amadekarî ferhengê Farqînî wekî gotina dawî wisa dibêje; "Ez dixwazim bibêjim ku bi amadekirina vê ferhengê jî ez gelek şad û kêfxweş im. Ev jî daxwaza dil bû ^umin îro mirad bi vê daxwaza xwe kir."

Noch etwas: Weiss jemand, wo ich Rojek ji rojên Evdalê Zeynikê kaufen kann? Ich konnte weder bei Avesta noch sonstwo jemanden ausfindig machen, der dieses Buch verkauft . .?

Die oben abgebildete Ausgabe des Mewlidê Nebî von Ehmedê Xasî (übrigens das erste schriftlich verfasste Werk auf Kirmanckî - 1898) ist nicht zu empfehlen. Hierbei wurde aus der Handschrift, die auch Zeynel Abidîn Amedî als Vorlage für seine Version nahm, seitens W. K. Merdimin (der eig. als kompetent gilt) von neuem aus den arabischen Lettern in das kurdisch-lateinische Alphabet transkribiert, wobei zahlreiche Übertragungsfehler zu finden sind - abgesehen davon, dass nicht gekennzeichnet ist, zu wem die Handschrift denn eigentlich gehört. Die editorische Qualität lässt ebenso zu wünschen übrig, da es an Zitatquellen fehlt. Das Buch ist zwar auf qualitativem Papier und in schickem Layout gedruckt (dafür beträgt der Preis auch 25 YTL), jedoch mangelt es am Inhalt, der die Originalmevlut teils verzerrt widergibt. 

Ich empfehle stattdessen, die erste Ausgabe, die auf der aller ersten Transkription von Malmîsanij (1985) beruht, welche damals in der vierten Ausgabe von Hêvî erschien. Die Transkription scheint hierbei am Kompetentesten durchgeführt worden zu sein, sodass Ehmedê Xasîs Werk originalgetreu gelesen werden kann. Leider ist es heutzutage schwer, an alte Exemplare von Hêvî heranzukommen.

Hêvî, Kovara Çandîya Giştî, Hejmar: 4, Êlon-1985, Parîs, r. 75-97

Alternativ hat Roşan Lezgîn selbst die Schrift aus dem Original transkribiert und online zur Verfügung gestellt:

http://netkurd.com/gotar_bixwine.asp?id=1810&yazid=167

(Eine ausführliche Kritik über die verschiedenen Transkriptionen und Ausgaben des Mewlidê Nebî von Roşan Lezgîn (auf Kirmanckî): http://netkurd.com/gotar_bixwine.asp?id=1794&yazid=167)